Testosteron Nedir ve Neden Önemlidir?

Testosteron Nedir ve Neden Önemlidir?

Testosteron, bir erkeklik hormonudur, ancak sadece erkeklerde değil kadınlarda da bu hormon üretilmektedir. Erkeklerde testosteron hormonu yüzde 90 oranında testisler tarafından üretilmektedir. Yüzde 10 oranında da böbrek üstü bezleri tarafından üretilmektedir. Yetişkin erkeklerde testiste bulunan testosteron hormonu miktarı 20 miligram civarındadır.


Erkek vücudunda üretilen testosteron hormonunun hemen hemen dörtte biri kana karışmaktadır. Kana karışan bu hormon ise ya serbest halde bulunmakta ya da proteine bağlanmaktadır. Erkelerde cinsel gücü arttıran, cinsel gelişimi sağlayan ve cinsel istek yaratan testosteron hormonu bu serbest durumda olanlardır. Proteine bağlanmış olan testosteron hormanlarının ise cinsel yönden hiçbir etkisi bulunmamaktadır.
Testosteron hormonu, cinselliğin uyarılması, sperm üretimi, penisin sertleşmesi, cinsel faaliyetlerin gelişmesi, tüylenme ve sesin kalınlaşması gibi cinselliğe yönelik özelliklerin gelişiminde son derece etkili olmaktadır. Genelde günün ilk saatlerinde vücutta testosteron üretimi yüksek düzeyde olmakta, ilerleyen saatlerde düşmeye başlamaktadır.


Kadınlarda üretilen testosteron hormonu ise yumurtalıklar tarafından az miktarda üretilmektedir. Kadınlarda cinsel duyguların oluşmasında ve cinsel isteğin artmasında etkilidir. Ancak kadınlarda bu hormon miktarı artarsa, göbek, kalça, ve göğüslerde kıllanma başlar.
Bazı erkeklerde testisler daha az testosteron hormonu üretebilir. Genel olarak testislerin dokusunu kötü etkileyen herhangi bir durum testosteron üretimini düşürmektedir. Örneğin,

  • Testisler olması gerektiği şekilde aşağı inmemişse
  • Ağır şekilde kabakulak rahatsızlığı geçirilmişse
  • Kromozom bozuklukları varsa
  • Beyindeki hipofiz bezi görevini tam olarak yapmıyorsa

Genel olarak ergenlik dönemlerinde testosteron hormonu üretimi yüksektir. Ancak 30’lu yaşlardan itibaren düşüş başlar. Yapılan araştırma sonuçlarına göre,

  • 30’lu yaşlardan itibaren kanda bulunan testosteron hormonu miktarı, her on yılda bir yüzde 10 oranında azalmaktadır.
  • 50’li yaşlardan itibaren kayıp oranı yüzde 25 olmaktadır.
  • 60’lı yaşlardan itibaren de erkeklerin yüzde 20’sinde testosteron hormonu miktarı, olması gereken miktarın çok altına inmektedir.

Bu fizyolojik özellik dışında yaşanan yüksek stresin de testosteron hormonu üretimini kötü etkilediği bilinen bir gerçektir. Ayrıca alkol, sigara ve uyuşturucu gibi bağımlılıklar da testosteron miktarını düşürmektedir. Bir başka faktör de uykusuzluktur. Bir araştırma sonucuna göre bir hafta içinde en fazla 5 saatlik bir gece uykusu düzeni, testosteron seviyesini düşürmektedir.


Vücutta testosteron hormonunun eksik olmasının en belirgin etkisi cinsel isteksizlik olması ve peniste sertleşme problemlerininin ortaya çıkmasıdır. Ayrıca testisler küçülür, kas dokusu zayıflar, kemikler incelmeya başlar, tüyler dökülür, göbekte yağlanma başlar, yorgunluk ve unutkanlık hisleri çoğalır, motivasyon düşer ve depresyon yaşanabilir.


Daha erken dönemlerde vücut testosteron hormonu üretmezse, cinsel organlar tam gelişemez, penis küçük kalabilir, sperm üretimi olmaz veya yetersiz miktarda olur, ses kalınlaşmaz ve başka cinsel sorunlara yol açabilir.


Bu durumun aksine eğer vücutta testosteron hormonu üretimi çok yüksek olursa, bu defa cinsel düşkünlük artar, asabilik, hırçınlık ve kişilik bozuklukları yaratır, damar sertliği, kötü kolesterolün yükselmesi, kalp büyümesi, kalp damarlarının tıkanması ve kalp yetmezliği gibi rahatsızlıklara neden olur. En kötüsü prostat büyümesine ve prostat kanserine neden olabilir. Yapılan araştırmalara göre bazı suçlularda testosteron hormonunun yüksek olduğu gözlenmiştir.


Kadınlarda testosteron hormonu fazla olursa, cild yağlanır, sivilceler artar, adet düzensizlikleri olur, ses kalınlaşır, kısırlık problemleri olabilir, sinirli ve hırçın davranışlar artar.


Bu olumlu ve olumsuz durumların izlenmesi açısından bir takım kan testleri uygulanarak testosteron seviyesi tespit edilmektedir. Bu testlerde serbest testosteron miktarı ve toplam testosteron miktarı belirlenmekte ve duruma göre gerekli önlemler alınmaktadır. Eğer serbest ve toplam testosteron seviyesi olması gerekenden düşük çıkarsa, bu durumda genelde testosteron replasman tedavisi uygulanmaktadır.